Alih Bahasa: Dyan Hendryana Majalengka,09 Maret 2019 www.dyanhndryana.tk
Mohon Maaf Kalau Ada Kekurangan Email : dyanhendryana@asia.com
Teunggeul!
Teunggeul aing!
Hanteu, Guru.
Eup, geus cukup!
Sok, saha nu wani?
Kurang ajar!
Saha eta, Guru?
Budak nu leungit geus balik ke kandang.
Rangsang?
Kunaon, Guru?
Ek naon maneh?
Saha maneh?
Latihan tanding ayeuna beres.
Ayeuna urang diajar ajaran Kanjeng Sunan Kalijaga.
Sakalian solat lohor di tonggoh.
Kakang Singaranu? kunaon ieu?
Kelana.
Maneh apal saha jelma tadi?
Teu apal, Mas.
Itu kunaon Mas Rangsang beut camberut wae?
Sigana kangen ka anakna Ki Lurah Sudar.
Kunaon ai kasep beut mikaresep awewe liar?
Leuwih alus jeung uing wae.
Deuh so geulis!
Geus karuh uing geulis.
Hayamna geus di parab, nyai?
Atos, kakang. Ieu hayamna nepi telih na buleud.
Aya perlu naon jang?
Manehna panasaran ka budakna Ki Lurah Sudar.
Budak Ki Lurah nu ceunah leungit...
...dibawa sakomplotan jelma Brang Wetan (Jawa Timur)?
Lain, Nu hiji deui.
Aah abdi kirang uninga jang.
Tos teu aya jalan deui.
Pajeg nu kudu urang pasihkeun...
...kantun sakali.
Urang sadaya tos teu kiat.
Kusabab eta ki Lurah...
Urang sadaya...
Maneh keur naon di imah ki Lurah?
Urang sadaya nyuhunkeun diraksa dijaga di Mataram, Ki Lurah.
Wayahna!
Itu teh saha?
Teu apal.
Skumpuklan urang Jawa Timur.
Alus pisan...
Maneh gagabah pisan.
Itu Kang Randu.
Wawanianan narima nu ngungsi...
...teu make laporan ka Tumenggung Alap-Alap.
Para nu ngungsi ieu ngabahayakeun Mataram.
Manehna bakal ngawasaan Mataram.
Ulah padu nuduh teuing.
- Anjeun didieu... - Abdi nyuhunkeun...
...kabeh nu ngungsi ieu diusir ti tempat ieu.
Heeh bener! Usir wae!
Terus, saha engke nu bakal mere dahar pendatang-pendatang eta?
Mataram? tina pajeg Rahayat?
Kangeunahan mun kitu.
Eup, ulah nyieun gara gara di imah aing.
Pendatang siga kitu...
...nu bakal ngarusak kahirupan warga asli Mataram.
Jempe maneh!
Keheula, Mas!
Ini lain urusan urang.
Ieu geus sakuduna jadi urusan uing.
Saha itu?
Saha nu ninggang?
Ulah ngan wani ka kolot!
Lain itu jelma nu tadi, Mas?
Turun maneh!
Enggal lebet ka bumi.
Barudak oge, nam enggal.
Hayu, enggal lebet.
Peupeuskeun ku aing tangkurak sia!
Lembayung?
Manehna nu ngelehkeun maneh tadi, 'kan?
Nyeuri, Mas.
Lembayung?
Ya ampun, budak uing.
Ulah!
- Ulah. - Itu budak uing!
Anjeun sehat, 'enok geulis,?
Oh kitu carana, Yung?
Uing adina Turah.
Ce'es kangmas anjeun sorangan.
Eup, Randu. eup.
Teu bisa.
Hampura budak abdi nyah.
Teu bisa.
Non nu geus dimimitian kudu di bereskeun!
Maneh masih lalaki, 'kan?
Masih.
Oh kitu?
Jelma jelma siga maraneh gues puguh bahaya.
Kunaon ieu?
Awas maneh!
Gueslah.
Randu?
Geus! Cukup!
Ulah di teruskeun.
Modar sia!
Kepung!
Hebat pisan.
Naon tadi?
Jurus nganggerus Raga.
Maraneh geus ngawiwirang Eyang Guru maraneh,...
...Kanjeng Sunan Kalijaga.
Maranehna nu ngajaga mata-mata ti belah wetan.
Kakang...
...jeung lanceukna Lembayung...
...leungit di daerah Timur, Guru.
Coba maraneh tingali ka bener,...
...perhatikeun ka taliti...
...jelma nu kumaraneh di tuduh siga mata-mata.
Gancang perhatikeun!
Kcermat, sakali deui!
Balik!
Saha Maranehna?
- Urang sadaya ti daerah Wetan. - ohh ti daerah Wetan.
Abdi nyuhunkeun hampura, Mas.
Teu nanaon!
Anjeun teukunanaon geulis?
Kumaha? anjeun tos mendakan nu sakuduna di teangan?
Takdir pami tos ngajemput...
...moal aya nu tiasa ngahindar.
Jadi, kuduna anjeun sabar wae heula.
Ikhlaskeun wae.
Hayu, para saderek.
Ayeuna, urang ka padepokan wae.
- Hatur nuhun, Ki Jejer. - Harur nuhun, Ki Jejer.
Geus ke wae.
Ke oge pendak di padepokan.
Anjeun osok mika nineung manehna.
Hirup teh
Nu paling utama nyaeta guguru
Nu ka dua, ngabdi ka sasama
Nu saterusna Nyaeta saling ngahormatan
Terus nu akhir
Ibadah ka pangeran Jang kasampurnaan
Rangsang?
Ya.
Poho? Teu apal?
Nyuhunkeun ijin, Guru.
Bener.
Abdi...
...ngalalana neangan pun raka Seto.
Mas?
Kulan?
Sok emutan deui.
Anjeun geus yakin la anak Ki Lurah?
Terus kunaha?
Anjeun teu cocok jeung anak Ki Lurah.
Hei, Kelana?
Cinta teh siga bisul...
Aya naon?
Gusti Tumenggung Mandurejo dongkap.
Saha eta, Teh?
Tumenggung Mandurejo.
Kunaon anjeuna kadieu?
Mudah mudahan eweuh nu kanyahoan maling di Kota Gede.
Wilujeng Sumping.
Hatur nuhun.
Mas Rangsang geus beres can?
Nggeus.
Mas Rangsang aya naon diditu?
Teu apal.
Abdi di parentahkeun mapageun anjeun.
Permios, Tuan Pangeran.
Neda widi cumarios.
Urang para adipati ti daeran kulon (Brang Kulon)...
...rupina hoyong masihkeun hadiah ...
...anu wujudna emas murni...
...Supados manjangkeun Babarayaan...
...sareng Sri Baginda Panembahan Hanyokrowati.
Abdi nampi hadiahna Ti saderek saderek ti palih kulon...
...Anu rupina emas murni.
Kangge salajengna,...
...Ke jisimkuring ngahaturanan...
...kangge Raja urang sadaya, Panembahan Hanyokrowati.
Bewara sae, Mamang.
Aya kapryogian naon..
...simkuring...
...dipiwarang kangge mulih?
Abdi nyuhunkeun pangeran nyarios langsung ka pun biang (Ibunda).
Mangga.
Abdi jajap Pangeran gentos anggean kebesaran.
Teu nanaon, mih.
Mataram ngabutuhkeun langkung seueur deui...
...pangeran nu maampu siga anjeun.
Mih.., Ulah melang.
Maling jeung tukanngahianatan tos sauyunan (bekerja sama).
Kusabab eta...
Bapa sareng emih miceun anjeun anaking.
Sanes, mih.
Namung, anjeun nyaeta...
...katurunan Panembahan Senopati,...
...golongan Kasatria.
Jumeneng tunagrahita (Terlahir keterbatasan fisik).
Nuju nganjang.
Bapa anjeun bakal ngalamar...
...putri Adipati Batang kangge anjeun.
Abdi nmbean ningal wayang kulit.
Dongengna Rama jeung Sinta.
Dongengna sae pisan.
Ulah kaleuleuwihan heh.
Leuwih alus Mahabarata.
Loba adegan perangna.
Eh keheula.
Anjeun teh nyalira tah sareng Rangsang?
Sareng...
...Mas Rangsang, Guru.
Aya dimana ayeuna anjeuna?
Siganamah atos di tonggoh
Kunaon?
Abdi...
Abdi hoyong janten Golongan Brahmana wae.
Guru, wayahna widian simkuring.
Hapunten abdi, Pangeran.
Abdi teu terang.
Ngadeg, Nimas.
Nanaonan ieu?
Hapunten abdi, Pangeran.
Ti saha anjeun terang?
Abdi atos lami curiga, Pangeran.
Anjeun ngupingkeun cumariosan abdi sareng Ki Jejer?
Leres?
Nimas, lamun dugi nu sejen terang saha nu saleresna abdi,...
...berarti anjeun nu ngabocorkeun.
- Abd... - Abdi teuacan beres nyaur.
Anjeun lepat, anjeun kudu nampi ganjaran.
Abdi lepat, Pangeran.
Hapunten adbi, Pangeran. Abdi jangji moalnya pernah ngaiburkeun.
Hapunten abdi.
Abdi lepat!
Tingal panon abdi. enggal.
Nya sanes raos cicing di karaton?
Terang naon anjeun ngeunaan keraton?
Anjeun timana wae? Anjeun di tungguan ku sarerea.
Anjeun mah ngaladog wae.
Anjeun rek kamana ?
abdi permios.
Sihoreng teh Mas Rangsang putra Raja Mataram.
Anjeun hanjelu (sedih) ngemutan naon, geulis?
Ngemutan raja anjeun tah pangerana?
Sanes, Mih.
Ulah ngabohong.
Ulah di emutan teung, Nok geulis.
Jadi, Mih atos terang...
Sabab...
...eta parentah junjungan urang Panembahan Hanyokrowati nyalira...
...ke pun rama, nok geulis.
Saumpamana...
...anjeun teu ngabales tresnana Pangeran Rangsang...
Maotna Sinuwun Hanyokrowati...
...bahaya pisan pikeun kamanan Mataram.
Upami kitu,...
...langkung sae Pangeran Martopuro...
...saenggalna diangkat naek takhta.
Kumaha?
Naha Pangeran Martopuro pantes naek takhta?
Terus, kumaha Mataram kapayuna?
Ke heula...
Jangji nyaeta hutang.
Kumaha wae kaayaana,...
...wasiat ti para sesepuh...
...urang kudu turut, ulah sulaya.
Naha anjeun siap ngagentoskeun almarhum pun rama naek takhta?
Ieu sanes pasualan siap atanapi hanteu.
Hpunten.
Hapunten pamu urang tepung didieu.
Sigana...
Simkuring bade masihan jabatan luhur kangge Eyang...
...lamun pun anak saenggalna naek takhta.
Aya naon?
Naon kaitana sareng simkurung?
Abdi nyuhunkeun hapunten, Gusti.
Abdi kapsa ngaku.
Pun bojo sareng tuang putra di tewak.
Abdi nyuhunkeun dihapunten.
Aing indungna!
Abdi nyuhunkeun dihapunten, Gusti.
Hapunten abdi.
Hapunten abdi, Gusti.
- Sok geura bereskeun. - Abdi uken dihapunten.
Bereskeun saterehna.
Laksanakeun.
Hayu urnag jajapkeun.
Di mana Bapa Guru?
Hampura, Pangeran.
Pangeran tos di antosan di tonggoh.
Mangga.
Kadieu, jang.
Calik didieu.
Naon ieu, Guru?
Namung, anjeuna di percaya jeung di pikahormat..
Bapa anjeun tos gaduh pirasat.
Kukituna, Anjeun dititipkeun didieu...
...ti yuswa 10 taun.
Hormat jisimkuring kangge anjeun pangeran.
Mangga lebet, Pangeran.
Teu nanaon.
Abdi di luar wae.
Ngadeg, Nimas.
Nimas?
Tos cekap, Pangeran.
Tong nyaur abdi Pangeran.
Abdi permios.
Mangga.
Abdi Panembahan Hanyokrowati...
...masihan parentah kangge tuang putra Raden Mas Rangsang...
...supados di nobatkeun janten Raja...
...ngangge gelar...
...Susuhunan Agung Hanyokrokusumo.
Abdi oge...
...masihan parentah ka tuang putra...
...kangge ngalamar, ngalaki rabi...
...Putri Adipati Batang...
...nu engkena...
...bakal janten permaisuri...
...ngangge gelar Kanjeng Ratu Kencana.
Manehna pas harita...
...ribut jeung urang, 'kan?
Cilaka urang. nam geuwat balik.
Tong kamamana.
Siap laksanakeun.
Hampura, Sinuwun (Raja).
Neda widi, Sinuwun.
Naha aya alusna...
...mun urang gawe bareng jeung manehna?
Jisimkuring marentahkeun anjeun jadi mata-mata di Kulon.
Siap laksanakeun, Sinuwun.
Siap laksanakeun.
Kakang Singaranu?
Kaula, Sinuwun.
Siap laksanakeun, Sinuwun.
Siap, Sinuwun.
Ieu balanjaan jang di dapur.
Jang tuangeun para santri ke ba'da lohor.
Bade dimasak naon?
Kumaha dinya wae.
Santri lalaki aya dimana, nya?
Kunaha kudu kieu?
Lila lia urug hulu hate!
Kumaha kabarna, Kangmas Patih?
Kadieu. Calik didieu.
Ulah
- Enggal calik. Tos lawas teu tepang. - Kangmas teh wakil Raja.
Beu calik didieu.
Ieu naon, Kang?
Ieu naon?
Sadaya ieu.
Amanah Sinuwun.
Tingal, Sanjata anyar.
Tingal tilik tilik.
Ieu didamel tina sepuhan emas.
Ieu beurat pisan,...
...bisa dipake nembak awewe itu ti kajauhan.
Tujuanna naon, Kang?
Nya sanes anjeun tos terang?
Sbulan katukang, VOC teh datang ka karaton.
Jelma jelma itu sihoreng nu ngabantai warga Banda jeung Maluku.
Sigana, manehna jelma jelma...
...nu diramalkan Eyang Guru urang
naon, Yung? naon nu ngaganjel di pikiran anjeun?
Hanteu, Kang.
Sok, carioskeun wae.
Ulah asa-asa. Urang sapadepokan, kan?
Gagah pisan.
Nya, pasti.
Itu naon? Hantu Burisrawa?
Aku Tumenggung (pejabat luhur).
Tumenggung hayangna anjeun!
Sisiwo ieuh, Kang.
Enya, Tumenggung Gendeng.
Diparentah naon anjeun?
Ayeuna abdi teh...
Ceunah manehna nu geus naklukeun jayakarta...
...ku senjata senjata eta.
Naha urang kudu nurutan maranehna?
Nya ieu mah jang jaga jaga, Yung.
Nya, teu bisa kitu ku keris?
Anjeuna sadaya para santri calon Brahmana.
Anjeuna gaduh kamampuan narawang mangsa kahareupna.
Anjeun pasti paham.
Nya geuslah.
Abdi permios.
Abdi bade ka Kulon.
Ayeuna?
Nya.
Abdi permios.
Mangga, candak ieu bekel.
Kahade dijalana, Kang.
Abdi bade ngurus heula para santri, nya?
- Muhun, mangga. - kahade.
Kumaha damang, Lefebre?
Pangestu, Pangresa Coen.
Naon eusi surat protes ti Karajaan Inggris...
...ngeunaan kajadian maluku atos di bales?
Abdi teu resep ngabahasna.
Justru abdi langkung resep ngabahas di Banten.
Urang engke bakal ngabangun benteng diditu.
Benteng nu leuwih gede tibatan nu aya di Banda jeung Ambon.
- Pangresa Van Srouck. - Pangresa Coen.
Kumaha tawaran gawe bareng jeung Mataram...
...kangge ngabale Loji di Japara?
Titah manehna letak sorangan tawaran eta.
Manehna teu ngira yen manehna nu hiji hiji na Raja di Jawa.
Kumaha mun manehna ngalakukeun perlawanan?
Maneh nyapirakeun kakuatan perusahaan urang.
Lamun daek, duit urang bisa meuli Mataram.
Kang Seto?
Teu sanggem ngalajengkeun ngalalana ke Mataram.
Hampura, Sinuwun.
Abdi yakin yen anjeuna sanes begal.
Tapi, para Merdicker,...
...jelma jelma nu mangsa katukang di perbudak ku VOC,...
...terus dibebaskeun.
Kahade ulah asal nuduh.
Atos jelas sadayana!
Laksanakeun.
Satuju.
Eup tenang! Tenang, Sadaya!
Can mendak bukti nyata...
Naon ieu maksadna?
Hampura, Sinuwun.
Neda permios, Sinuwun.
Nami anjeuna Jean Peterson Coen.
Saenamah,...
...mayunan jalmi kitu,...
...urang kedah ati-ati.
Meunang...
atawa eleh (maot).
Laksanakeun parentah.
Nyuhunkeun perhatosana sakedap, Saderek saderek.
Mataram ngawidian perang ke Batavia.
Kangge para jajaka nu masih sehat,...
...hijikeun tekad...
...kangge tentara Mataram...
...ngagempur Batavia.
Anjeun moal ngiring, 'kan, pangresa caroge?
Urang ayeuna warga Mataram.
Angkat Jamparingna (Busur panah).
Cekel ka pageuh.
Turutan, sadayana.
Leupaskeun.
Moal nya aya perang deui.
Sanes kitu, Kangmas?
Hapunten, Gusti Ratu.
Aya naon?
Ki Jurukithing...
...hoyong patepang sareng Sinuwun.
Ayeuna keneh,...
...anjeuna atos ngantosan di tempatna.
Aya perkara naon dugikeun ngawagel waktos simkuring sareng kaluarga?
Hpunten, Sinuwun.
Aya hal nu kedah di carioskeun.
Ngemut maksad sareng tujuan Pangresa...
...kangge mingpin nyalira perang ka Batavia.
Sakedap, Sinuwun.
Mangga.
Rahayat nu janten korban.
Teu sadayana kalatih.
Terus, naon jaminanna?
VOC bakal megat di Cirebon.
Naha tiasa kitu?
Mata-mata Mataram...
Teras, naon tujuan sareng keuntungan pikeun anjeun?
Teu aya.
Teu aya sakedik ge jabatan nu ku abdi di pikaharep.
Mohon hapunten, Sinuwun.
Ngabelaan peperangan ieu.
Jalmi ieu, Sinuwun.
Hampura kaula, Sinuwun.
Sinuwun?
- Yen abdi nu lepat. - Cekap!
Hapunten, Sinuwun.
Hapunten.
Cobi di emutan deui.
Abdi moal ikut campur, Kang.
Anjeun nu langkung ngertos, 'kan?
Naon deui, Kang?
Eup, ulah gagabah, Kang.
Yung, abdi teu bohong!
Anjeun ulah ngarang cumariosan...
...supaya abdi mangkat ka Batavia pikeun ngabela Mataram, Kang!
Moalnya pernah!
Abdi ningal nyalira!
Sing demi nage...
...Pngeran nu maha kawasa saksina,...
...abdi nugaskeun aranjeun...
...kangge meunang boh eleh (mati) di Sunda Kelapa!
Abdi mun rahayat Mataram, Sinuwun.
Kawajiban salaku rahayat mung satia...
...ka pangresa junjunganna.
Musuh atos caket!
Siapkeun pasukan jang ngalawan manehna,...
...terus tutup sakabeh gerbang.
Siap, Tuan!
Pasukan, siapkeun meriam di luhur benteng.
Eup!
Buru!
Prajurit! Buru!
Caspar?
Kumaha kaayaana?
Lefebre?
Timana maranehna (urang jawa) diajar siasat ngepung benteng?
Tuan Coen, enggal lebet.
Keun wios janten urusan abdi etamah.
Siapkeun centeng-centeng urang.
Di mana pun lanceuk, Turah?
Hei!
Maneh begal nu nyerang aing di perbatasan.
Hei! Sadayana siap!
Hpunten pami ngawagel.
(Pasukan tiasa norobos benteng, tapi diteunggeul mundur.)
Eup eureun, Sinuwun.
Tumenggung Alap-Alap sareng Pangeran Purboyo ngantosan parentah.
Laksanakeun parentah.
Tumenggung Bahureksa?
Tos aya kabar can ti Mataram?
Teuacan, Pangresa Pangeran.
Namung, parentah Sinuwun...
...Kangge meunang atawa paeh didieu kudu tetep dijalankeun.
Urang kudu bisa ngabales kaelehan urang.
Leres.
Anjeun bade kamana?
Muhun atuh.
Abdi bakal ngabantos anjeun.
Abdi mayunan Pangeran Purboyo.
Aya perlu naon?
Lembayung bade cumarios?
Hapunten, Pangeran Purboyo.
Naha leres kitu, Kelana?
Urang lawan wae.
Teu kudu ngagugu pamadegan awewe eta.
Anjeun terang ieu?
Tumenggung Bahureksa!
Anjeun bade naon?
Tos cekap!
Abdi ngemutkeun!
Parentah Sinuwun...
...meunang boh paeh didieu kudu tetep dijalankeun.
Sabaraha kali uing ngingetan?
Buru siap siap!
Pangeran!
Warta awon, Pangeran!
Aya naon?
Ulah gagabah.
Ulah ngarang caritaan!
Ieu leres, Pangeran!
Heuy! Maneh!
- Siap. - Jaga Pangeran!
Terus anjeun bantosan !
Mangga, laksanakeun!
Siap-siap sadaya!
Aya naon?
Sadayana siap-siap!
Buru!
Tumenggung?
Leres eta teh, Yung?
- Tos mamang didieu wae. - Moal, ku abdi kudu di sanghareupan.
Tembak!
Antosan didieu wae.
Moal!
Eup eureun, neda dihapunten, Tumenggung.
Abdi kedah begalan pati didieu, Yung!
Ulah, Tumenggung.
Awas, Yung!
Tumenggung?
Kang?
Anjeun kedah ingkah tidieu!
Abdi kadieu milarian anjeun, Kang!
Indit mun embung paeh!
- Embung! - Kaluar!
Sihoreng anjeun tos benten!
Pasukan?
Siap, Pangresa.
Bereskan maranehna saterehna!
Siap, Pangresa.
Geuwat!
Indit!
- Indit! - Moal!
Hayang paeh sugaan!
Aing teh adi maneh pan, Kang!
Belegug sia!
Sugan hayang paeh!
Tingali ieu!
Tingali!
Naon?
Aing teu ngabela sasaha.
Aing kadieu saukur neangan.
Aing kadieu ngan saukur hayang panggih jeung lanceuk, Seto.
Naha akang teu hayang panggih jeung Bapa jeung mimih, Kang?
Emih sok nanayakeun wae anjeun, Kang.
Gueslah, Kang.
Lanjeuk maneh, Seto,...
...geus paeh, Yung.
Hanteu.
- Geus paeh. - Hanteu, Kang.
Gues paeh, Yung.
Cicing! Ini urusan abdi, lain urusan anjeun.
Manehna lain lanceuk anjeun deui! Manehna Iblis, Yung!
- Kang Kelana! - Indit!
Ieu urusan abdi, sanes urusan anjeun, Kang!
Kang Seto!
Cekap, Kang.
Lembayung!
Anjeun kedah mios ti Batavia.
Moal, Paman.
Anjeun ulah sampe maot.
Cik tingali...
...naon nu tos kajadian.
Indit!
Meunang atawa paeh!
Eleh atanapi paeh, eta parentah Sinuwun.
Kusabab tingkah manusa siga Notoprojo,...
...ngajadikeun maraneh jadi lemah!
Ibarat Alap-Alap!
Paehan manehna!
Pangresa Pangeran!
Keheula sakeudeung!
Saha maneh?
Hampura, Pangeran Juminah.
Abdi bakal jadi saksi...
Loba omong!
Paehan ku aing!
Ieu urusan abdi.
Bebaskeun sakabeh Tumenggung.
Maneh apal nu ku maneh di lakukeun?
Abdi bakalan tangger waler, Pangeran.
Ieu balesana?
Urang kudu tetep ngabales.
Urang ngan perlu ngadagoan titah ti Sinuwun.
Muhun.
Samentawis eta, siapkeun pasukan nu jagjag jang ngolah pakaya.
Laksakeun.
Siaha di ditu?
Keun antep.
Abdi tos terang ek kamana tujuan anjeuna.
Abdi kudu ngirimkeun talatah ka Ki Jurukithing.
Kumaha kabarna ti Batavia.
Spertosna bakal kasumpingan semah
Kumaha ceuk anjeun?
Anjeun sareng pasukan Adipati Ukur...
Siap laksanakeun, Sinuwun.
Hpunten, Sinuwun.
Aya rerencangan padepokan hoyong patepang.
Naha anjeuna wios kalebet?
Saha Pendekar eta, Mih?
Abdi didieu sanes aya maksad awon.
Nam kalebet, Jang.
Nu saleresna.
Istri eta pahlawan Mataram.
Sok hiling!
Mangga lebet ka Karaton.
Neda widi mayunan, Sinuwun.
Beu kadieu.
Hpunten, Sinuwun.
Saumpamana abdi tiasa nyuhunkeun...
Sinuwun kedah nga eureunkeun sadaya ieu.
Sadaya marcapada (Alam semesta) ieu...
Salaku pamingpin di tungtut jang ati ati sareng ngemutan saacan cumarios.
Mana...
...pasukan...
...Adipati Ukur...
...nu di janjikeun Sinuwun?
Agul-Agul?
Mimih?
Iraha bapa uih?
Bapa tos lami teu uih uih.
Mih?
Atos, ulah nanaroskeun teuing bapa.
Panggul kayu eta kaditu.
Coba anjeun aos surah Al-Alaa ayeuna.
Sok, jang.
kawula mundut panangtayungan Gusti Allah tina gogoda Iblis nu dikutuk.
Kalayan asma-Na Allah Nu Maha Welas tur Maha Asih.
Prak mahasucikeun asma Pangéran manéh nu Maha Luhung..
Nu ngayugakeun, sarta nu nyampurnakeun...
...Jeung anu nangtukeun, sarta anu maparin pituduh...
Saha anjeun?
Anjeun teh?
Deg degan anjeun teh meuni gagah, jangkung tur ageung,...
...kunaon anjeun teu ngiringan perang?
Sadaya prajurit,...
...ieu upaya panungtungan urang.
Bayangkeun ieu walungan ciliwung...
...terus caina di bendung.
Caina di asupan bangke bangke...
...supaya pacampur jeung caina.
Siga harita urang naklukeun Surabaya, ngerti?
Laksanakeun.
Lakukeun isukan!
Laksanakeun.
Pangresa Coen...
...kudu ka seueur ngareureuh.
Lamun perlu, indit ti Batavia ayeuna keneh.
Dokter, pekawis anjeuna,...
...anjeuna udur naon?
Anjeuna kaserang panyawat kolera.
- Untari, di mana anjeun? - kah, pangresa.
- muhun, pangresa. - Punten bantos pangresa coen muh obat!
Pngresa Coen?
Duh gusti ya ampun.
Jang, bade di kumahakeun eta gamelana?
Sinuwun.
Ngadeg, wa.
Hapunten, Sinuwun.
Sok ngadeg, wa.
Abdi teu nguninga Sinuwun.
Keun, teu nanaon.
Hapunten nu kasuhun.
Hapunten, Sinuwun.
Aya perkawis naon dugi dongkap kadieu?
Leres etateh, Sinuwun?
Leres.
Hatur nuhun nu sa ageung ageungna.
Kasepna eta budak duh.
Hayu kadieu sareng ema.
Lalaunan.
Wa, punten pang jajapkeun ka padepokan.
Muhun mangga.
Kah, kumaha pangresa?
Sinuwun?
Abdi pun bojona aa Randu, Sinuwun.
Abdi moal pernah hilap ka caroge anjeun.
Hatur nuhun, Sinuwun.
Sing ati ati mun ngalengkah beh teu ti pagut.
Punten...
Muhun mangga.
Bade kamarana?
Bade di ajar di padepokan.
Keheula sakedap!
Padepokan mana?
Padepokan Jejeran.
Punten.
Kahade.
Uhun.
Sakuduna maraneh nyicingan benteng Batavia.
Kunaha teu di lakukeun?
Maneh inget...
...pas harita naklukeun pati jeung daerah Jawa Timur sakitu gampangna?
Kunaon maraneh gagal?
Urang siap nampi pahala (hukuman).
Aing geus nyiapkeun logojo (algojo) ...
..jang meuncit hulu pasukan anu eweuh kabecus ieu.
Balik.
Balik ka anak pamajikan maraneh.
Hapunten, Sinuwun.
Maranehna geus ngawiwirang komara (kewibawaan) anjeun...
...oge komara Mataram.
- Hatur nuhun pisan, Sinuwun. - Hatur nuhun pisan, Sinuwun.
Tos rengse sadayana.
Mih, Bapa uih.
Jang, ieu bapa maneh.
Mih, aya mang Tono.
Ieu titinggal jang randu.
Salaku raja,...
...Anjeun teu saukur nyiptakeun tatanan politik,...
...tapi oge kabudayaan.
Cara anjeun pikeun ngadugikeun ajaran agama,...
...Pangresa cobi sinergikeun...
...tina kabudayaan lingkungan ieu...
...supaya urang sadaya tiasa manjangkeun babarayaan.
(Sultan Abdullah Muhammad Maulana Mataram) ~~~Dyan Hendryana~~~ (www.instagram.com/dyanhendryana)
Hatur nuhun sadayana anu tos ngarojong kana nerjemahkeun ieu pilem janten basa Sunda,
Salam kangge sadaya ti simkuring, 09/03/2019 Talaga Majalengka